Uprawa cebuli w ogrodzie. Różne odmiany cebuli w warzywniku

Złociste, czerwone lub białe pękate zgrubienia cebuli zbiera się jednorazowo, ale zielony szczypior można uprawiać na grządce latami i cały czas go skubać.
3 kolory cebuli 3 kolory cebuli Fot. REBIRTH3D, MADLEN, TIMMARY, INDIGOLOTOS / shutterstock.com

Trzy kolory cebuli

Dziecięca zagadka: "Przyjechała pani w złocistych spódnicach, jak ją rozbierali, to nad nią płakali" dotyczy popularnej cebuli zwyczajnej (Allium cepa), która po nacięciu wydziela zapach wyciskający z oczu łzy. Tworzy ona pojedyncze kuliste lub nieco spłaszczone zgrubienie: złociste, białe albo - dzięki obecności antocyjanów - fioletowe, osiągające średnicę 10 cm. Taka cebula króluje w naszej kuchni. Lubimy również młodziutkie cebulki, które jemy razem z soczystym szczypiorem. Popularnie, choć nieprawidłowo, nazywany je dymką.

Ale to nie jedyne warianty tego warzywa. Są też odmiany botaniczne cebuli zwyczajnej i spokrewnione z nią gatunki, u których na piętce powstaje nawet kilkanaście zgrubień. Z ich kęp (zwanych gniazdami) można przez kilka lat zbierać szczypior. Natomiast cebula siedmiolatka nie wytwarza pękatych nasad. Jej liście można przysypywać ziemią, by je wybielić. Po zbiorze przypominają pory o białej nibyłodydze i rurkowatych liściach (u porów są płaskie). Ponieważ smakują podobnie do czosnku, gatunek ten bywa nazywany czosnkiem dętym.

ZBIÓR DOJRZAŁYCH CEBUL zaczyna się w lipcu, najpierw z dymki, później z rozsady, a następnie z nasion. Trzeba poczekać, aż ich liście wyłożą się na ziemi i zaschną. Natomiast nie należy przedwcześnie załamywać zielonego szczypioru, bo to sprzyja rozwojowi chorób. ZBIÓR DOJRZAŁYCH CEBUL zaczyna się w lipcu, najpierw z dymki, później z rozsady, a następnie z nasion. Trzeba poczekać, aż ich liście wyłożą się na ziemi i zaschną. Natomiast nie należy przedwcześnie załamywać zielonego szczypioru, bo to sprzyja rozwojowi chorób. Fot. SHUTTERSTOCK

Miejsce w warzywniku

Cebula płytko się korzeni, w związku z tym ma spore wymagania glebowe.

Podłoże powinno być lekkie, bogate w próchnicę, utrzymujące wilgoć, przepuszczalne, o odczynie obojętnym.

Wskazane jest użyźnienie gleby kompostem, nawozem zielonym (np. gorczycą, łubinem) lub obornikiem.

Ważne jest utrzymanie stale lekko wilgotnej gleby i usuwanie chwastów.

Pielęgnacja roślin wyrastających z nasion jest łatwiejsza, jeśli uprawia się je w pojemniku lub na rozsadniku, a na grządkę wysadza dopiero rozsadę.

Cebulę zwyczajną na wczesny zbiór uprawia się z dymki, czyli uzyskanych w poprzednim roku małych cebulek. Przez 2-3 miesiące suszy się je w temperaturze 30°C (dawniej nad piecem - stąd nazwa).

Młody kwiatostan cebuli zwyczajnej Młody kwiatostan cebuli zwyczajnej Fot. SHUTTERSTOCK

Kwiatki i nasiona

Żeby wytworzyć nasiona, cebula musi rosnąć przynajmniej rok (zazwyczaj zimuje w gruncie). Jeśli więc ścina się ją na szczypior lub wykopuje po sezonie uprawy - nie kwitnie. Nieliczne jej gatunki nie tworzą kwiatów i nasion, a rozmnaża się je z cebulek potomnych.

Na zdjęciu: młody kwiatostan cebuli zwyczajnej

CEBULA SZALOTKA
ALLIUM ASCALONICUM CEBULA SZALOTKA ALLIUM ASCALONICUM Fot. Jarosław Przybył

Nie tylko zwyczajna

O dmianą botaniczną cebuli zwyczajnej tworzącą "gniazda" cebul jest cebula wielopiętrowa, która ma cebulki zamiast kwiatków i kartoflanka. Inne kępkowe gatunki to siedmiolatka i szalotka.

Zdjęcie powyżej: Cebula Szalotka - A. ascalonicum

Kartoflanka - var. aggregatumFot. SHUTTERSTOCK

Zdjęcie powyżej: cebula wielopiętrowa - var. proliferum

OLYMPUS DIGITAL CAMERAFot. materiały prasowe

Zdjęcie powyżej: Kartoflanka - var. aggregatum

Cebula siedmiolatka - A. fistulosumFot. FLICKR

Zdjęcie powyżej: siedmiolatka - A. fistulosum

Antidotum na choroby

Cebula jest bogata w związki siarki, którym zawdzięcza zapach, witaminy (zwłaszcza C), flawonoidy i mikroelementy, w tym dobrze wpływający na pracę mózgu krzem. Zapobiega miażdżycy, obniża ciśnienie, dezynfekuje przewód pokarmowy, a wywołane nią łzy - oczy. Jej syrop łagodzi kaszel i stany zapalne gardła, sok zaś zmniejsza pieczenie po ukąszeniu owadów.

Więcej o: