Wielki powrót wersalki: kultowa kanapa PRL w nowym wydaniu

Wioleta Bednarczyk
05.11.2019 11:00
Dostała drugą szansę i powróciła w wielkim stylu. W odświeżonej formie, wygodnie przenosi w czasie. Przed wami top modele nowoczesnej wersalki.

Wersalka, czyli model pośredni między kanapą, a tapczanem, w formie skrzyni na pościel oraz dwóch tapicerowanych modułów połączonych między sobą to aktualnie prawdziwy rarytas. Praktyczny, prosty design z szarej rzeczywistości PRL-u zdecydowanie dostał drugą, piękniejszą szansę życia w czasach współczesnych. Do polskich domów przybył nie tylko ze strychów. W odświeżonej formie, w zupełnie nowym wydaniu i w różnych modelach XXI wieku, kultowa kanapa PRL-u w dobrym stylu wkroczyła na salony. Dlatego od kilku lat zachwycają się nią również projektanci, którzy zaskakują wspaniałymi projektami.

Wersalka Beliani RonneWersalka Beliani Ronne mat. prasowe Homebook.pl

Wersalka: polski prestiż z PRL-u

Lata 50., które były pełne kontrastu, 60. – małej stabilizacji, 70. – życiem na kredyt, a 80. – straconej dekady do dziś dnia nie dają o sobie zapomnieć. Nostalgia za przeszłością, za polską historią nieustannie się rozwija. Historie dziadków, rodziców, ich dzieci nadal żyją w głowach i sercach, poświadczając tak trudne, ale i piękne czasy PRL-u. Nieustannej transformacji kraju, trudów życia, ale również wspaniałego rzemiosła artystycznego, dzięki któremu, m.in. wersalki na dobre zapisały się w polskiej historii designu.

Zmiany: stylistyczne, konstrukcyjne, materiałowe, choć nie łatwe do wprowadzenia w życie lat 50. pozwoliły zaczerpnąć z Zachodu wiele abstrakcyjnych i organicznych nowości. Plastyczne formy, asymetria, linie diagonalne, żywą kolorystykę, kompozycje wzorów ułożonych w literę: A, X, które pobudziły twórczość wielu polskich designerów.

Nieprzypadkowo to właśnie krzesła, fotele, nieliczne stoły, stoliki, regały, tapczany i wreszcie wersalki do dziś są uznawane za ikony stylu lat 50. Wszystko tworzono z myślą o małych mieszkaniach, w których prosta konstrukcja i montaż, a przede wszystkim funkcjonalność pozwalała lepiej wykorzystać ograniczoną przestrzeń.

Lata 60. – zwiększonego transportu, zachodnich walut podtrzymały wielkoseryjną produkcję wersalki z poprzedniej dekady i prostą, użytkową konstrukcję. Działania Instytutu Wzornictwa Przemysłowego, który powstał zamiast Biura Nadzoru Estetyki Produkcji (1950 r.) zmotywowały i dały szansę wielu polskim projektantom zdobycia nagród w dziedzinie wzornictwa. Także możliwości kształcenia. W latach 1963-1964 w warszawskiej ASP powstała Katedra Form Przemysłowych, a krakowskiej ASP – Wydział Form Przemysłowych, pierwszy w Polsce. Chwilę po tym, w stolicy zarejestrowano również Stowarzyszenie Projektantów Form Przemysłowych (SPFP), niezależną organizację istniejącą do dnia dzisiejszego, która skupiała projektantów, teoretyków, propagatorów wzornictwa. W 1964 roku stała się członkiem International Council of Societies of Industrial Designers, organizacji zrzeszającej projektantów wzornictwa z całego świata. Na rynku polskim pojawiły się nowe modele mebli, także wypoczynkowych, m.in. wersalki goleniowskiej z drewnianymi bokami i nóżkami (Goleniowska Fabryka Mebli z Ciechanowa), sygnowanej, którą nawet dziś, w dobrej formie można nabyć w internetowych sklepach.

Wersalka Beliani BornholmWersalka Beliani Bornholm mat. prasowe Homebook.pl

Wersalka lat 70. i 80.

Masowa produkcja, problemy z jakością wykonania, innowacyjnością, niski poziom wszelkich usług, brak stabilności prawa i ochrony interesów obywateli, respektowania zasad ekonomii i wielu innych czynników doprowadziły do kryzysu ekonomicznego i poważnych napięć społecznych, a w końcu zmiany władzy. W grudniu 1970 roku sekretarzem PZPR został Edward Gierek. Pomimo to lata 70. przyniosły pozytywne skutki dla wzornictwa. Powstały wersalki porównywalne z zachodnimi pod względem wzorniczym. Miały drewniane nóżki, tapicerowane boki i drewniane wstawki w podłokietnikach. Były też wersalki z pełnymi drewnianymi bocznymi elementami oraz nieco rzeźbionymi bokami. Także gorsze strony przemysłu wzorniczego. W latach 70. nie udało się nadążyć za gwałtownym postępem technicznym, szczególnie w zakresie organizacji, zarządzania, rozwoju konstrukcji, nowych technologii produkcyjnych i materiałowych, umiędzynarodowieniem, czy wszechstronnością wymiany handlowej. Dlatego w 1975 roku m.in. reaktywowano działalność Rady Wzornictwa Przemysłowego. Rządzący dostrzegli problem niskiej jakości wyrobów na tle światowej konkurencji. Wprowadzili wynagrodzenia za usługi plastyczne, w tym wzornicze. W roku 1977 r. na warszawskiej ASP powstał Wydział Wzornictwa Przemysłowego. Rok później, ASP w Gdańsku powołała Wydział Architektury Wnętrz i Wzornictwa Przemysłowego (od 1981 Wydział Architektury i Wzornictwa). Natomiast w 1979 roku Muzeum Narodowe w Warszawie stworzyło Ośrodek Wzornictwa Nowoczesnego.

Pozytywne zmiany we wzornictwie przemysłowym nie trwały długo. Stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku zahamował rozwój gospodarki, a działające w przemyśle zjednoczenia i podległe im biura projektowe upadały. Brak towarów i rosnąca luka technologiczna spowodowały, że wzornictwo zostało odsunięte na dalszy plan. Dla wielu projektantów nie było już miejsca na krajowym rynku pracy. Wielu absolwentów lat 70. i 80. wyemigrowało, część znalazła pracę w szkolnictwie, a cała reszta zaczęła zakładać własną firmę. Działalność gospodarczą rozpoczęły wtedy, m.in.: MASS Studio, IDEA, MIMO, FORMA, KARTA, design studio KONCEPT, CREAP. Wraz z końcem PRL-u, przypieczętowanym obradami Okrągłego Stołu, w 1989 roku przestała istnieć Rada Wzornictwa Przemysłowego.

Dzięki temu, że latach 70. i 80. wersalka była stałym elementem wystroju każdego PRL-owskiego mieszkania, wiele jej modeli przetrwało do dzisiaj. Prosty, ale solidny mechanizm wersalki, który w nocy pozwalał na rozłożenie za pomocą prostego mechanizmu klik-klak i spełnianie funkcji małżeńskiego łóżka, a w dzień sofy wypoczynkowej zapewnił jej stałe miejsce na liście najlepszych produktów wzornictwa przemysłowego lat PRL-u. Tej prostej i jakże funkcjonalnej kanapy pragnęło wtedy naprawdę wielu. Usiądźmy wygodnie i zobaczmy najlepsze modele współczesnej wersalki, ale wzorowane na latach PRL-u. Może i Ty znajdziesz tu coś dla siebie.

Wersalka Beliani BristolWersalka Beliani Bristol mat. prasowe Homebook.pl

Więcej o: