Wielki powrót wersalki: kultowa kanapa PRL w nowym wydaniu

Wioleta Bednarczyk/DZ
05.11.2019 11:00
Dostała drugą szansę i powróciła w wielkim stylu. W odświeżonej formie, wygodnie przenosi nas w czasie. Przed wami topowe modele nowoczesnych wersalek.

Wersalka, czyli mebel z dwoma połączonymi ze sobą tapicerowanymi modułami oraz ze skrzynią na pościel łączy zalety zalety kanapy i tapczanu. Dziś to prawdziwy rarytas. Praktyczny, prosty design z szarej rzeczywistości PRL-u dostał w czasach współczesnych drugą, piękniejszą szansę życia powrotu do życia. Do polskich domów przybywa nie tylko ze strychów - kultowy mebel PRL-u w odświeżonej formie, w zupełnie nowym wydaniu znów wkracza na salony. Od kilku lat wersalką zachwycają się projektanci, którzy zaskakują wspaniałymi modelami.

Wersalka Beliani RonneWersalka Beliani Ronne mat. prasowe Homebook.pl

Wersalka: prestiżowy mebel z epoki PRL-u

Pełne kontrastów lata 50., lata 60. – czas małej stabilizacji, 70. – życia na kredyt, 80. – straconej dekady do dziś nie dają o sobie zapomnieć. Nieustannie powraca tęsknota za przeszłością. Historie dziadków i rodziców nadal żyją w głowach i sercach ich dzieci, będąc świadectwem trudnych, ale i pięknych czasów PRL-u, kiedy to wspaniale rozwijało się rzemiosło artystyczne zostawiając trwały ślad w historii polskiego designu.

Wiele nowych trendów napływało do nas z Zachodu - polscy designerzy wykorzystywali plastyczne formy, asymetrię, linie diagonalne, żywą kolorystykę, wzory ułożone w kształt litery  A czy X.

Nieprzypadkowo to właśnie krzesła, fotele, stoły, stoliki, regały, tapczany i wreszcie wersalki do dziś są uznawane za ikony stylu lat 50. Wszystko tworzono z myślą o małych mieszkaniach, w których dzięki prostej konstrukcji i funkcjonalności mebli można było lepiej wykorzystać ograniczoną przestrzeń.

W latach 60. wciąż produkowano wiele znanych z poprzedniej dekady wersalek o prostej, użytkowej konstrukcji. Działania Instytutu Wzornictwa Przemysłowego, który powstał 1950 r. w miejsce Biura Nadzoru Estetyki Produkcji zmotywowały wielu polskich projektantów i dały im możliwości kształcenia oraz szansę zdobycia nagród w dziedzinie wzornictwa. W latach 1963-1964 w warszawskiej ASP powstała Katedra Form Przemysłowych, a w krakowskiej ASP – pierwszy w Polsce Wydział Form Przemysłowych. Chwilę po tym w stolicy zarejestrowano Stowarzyszenie Projektantów Form Przemysłowych (SPFP), niezależną organizację istniejącą do dnia dzisiejszego, która skupiała projektantów, teoretyków i propagatorów wzornictwa. W 1964 roku stała się ona członkiem International Council of Societies of Industrial Designers, organizacji zrzeszającej projektantów wzornictwa z całego świata. Na rynku polskim pojawiły się nowe modele mebli, także wypoczynkowych, m.in. wersalki goleniowskiej z drewnianymi bokami i nóżkami (Goleniowska Fabryka Mebli z Ciechanowa), którą nawet dziś można nabyć w dobrym stanie w internetowych sklepach.

Wersalka Beliani BornholmWersalka Beliani Bornholm mat. prasowe Homebook.pl

Wersalka lat 70. i 80.

Masowa produkcja, problemy z jakością, innowacyjnością, niski poziom wszelkich usług, brak stabilnego prawa, brak respektowania zasad ekonomii i gwarancji interesów obywateli doprowadziły do kryzysu ekonomicznego i poważnych napięć społecznych, a w końcu do zmiany władzy. Mimo to lata 70. przyniosły pozytywne skutki dla wzornictwa. Powstały wersalki pod względem designu porównywalne z zachodnimi. Miały drewniane nóżki, tapicerowane boki i drewniane wstawki w podłokietnikach. Produkowano też wersalki z bocznymi, czasem nawet rzeźbionymi, elementami z drewna. W latach 70. nie udało się nadążyć za gwałtownym postępem technicznym, szczególnie w zakresie organizacji, zarządzania i rozwoju nowych technologii a także wymiany handlowej. Dlatego w 1975 roku reaktywowano działalność Rady Wzornictwa Przemysłowego. Rządzący dostrzegli problem niskiej jakości wyrobów na tle światowej konkurencji. Wprowadzili wynagrodzenia za usługi plastyczne, w tym wzornicze. W roku 1977 r. na warszawskiej ASP powstał Wydział Wzornictwa Przemysłowego. Rok później ASP w Gdańsku powołała Wydział Architektury Wnętrz i Wzornictwa Przemysłowego (od 1981 Wydział Architektury i Wzornictwa). Natomiast w 1979 roku Muzeum Narodowe w Warszawie stworzyło Ośrodek Wzornictwa Nowoczesnego.

Pozytywne zmiany we wzornictwie przemysłowym nie trwały długo. Stan wojenny zahamował rozwój gospodarki, a zjednoczenia i podległe im biura projektowe upadały. Brak towarów i rosnąca luka technologiczna spowodowały, że wzornictwo zostało odsunięte na dalszy plan. Dla wielu projektantów nie było już miejsca na krajowym rynku pracy. Wielu absolwentów z lat 70. i 80. wyemigrowało, część znalazła pracę w szkolnictwie, a cała reszta zaczęła zakładać własne firmy. Działalność gospodarczą rozpoczęły wtedy m.in.: MASS Studio, IDEA, MIMO, FORMA, KARTA, design studio KONCEPT, CREAP. W 1989 roku, wraz z końcem PRL-u, w przestała istnieć Rada Wzornictwa Przemysłowego.

Dzięki temu, że latach 70. i 80. wersalka była stałym elementem wystroju PRL-owskiego mieszkania, wiele jej modeli przetrwało do dzisiaj. Prosty, ale solidny mechanizm, który pozwalał na szybkie rozłożenie wersalki pełniącej w nocy funkcję małżeńskiego łoża, a w dzień sofy wypoczynkowej, zapewnił jej stałe miejsce na liście najlepszych produktów wzornictwa przemysłowego PRL-u. Usiądźmy wygodnie i zobaczmy najlepsze modele współczesnej wersalki, wzorowane na latach PRL-u. Może i ty znajdziesz tu coś dla siebie?

Wersalka Beliani BristolWersalka Beliani Bristol mat. prasowe Homebook.pl