Żeliwne naczynia, od klasycznego garnka przez brytfannę i kociołek po patelnię, przez dekady stanowiły podstawowe wyposażenie polskich kuchni, cenione za trwałość i wszechstronność.Na czym polegał ich sekret w kuchniach poprzednich pokoleń?
Dlaczego żeliwo było w dawnych kuchniach praktycznie niezastąpione? Chodzi o jego właściwości
Żeliwne garnki, brytfanny i patelnie zyskały swoją pozycję w domowych kuchniach dzięki połączeniu trwałości, wszechstronności i niskich kosztów codziennego użytkowania. Dobrze utrzymane naczynie żeliwne potrafi służyć przez dziesięciolecia, przechodząc z pokolenia na pokolenie niemal bez utraty swoich właściwości, co czyniło je inwestycją wykonywaną raz na wiele lat, rzadko wymienianą nawet przy intensywnym, codziennym gotowaniu. Gruba, ciężka ścianka naczynia gromadzi ciepło znacznie efektywniej niż cieńsze materiały, dzięki czemu potrawa duszona w żeliwie mogła gotować się dłużej przy niższej temperaturze palnika, co realnie przekładało się na oszczędność opału, gazu czy prądu w domowym budżecie. Żeliwo dobrze znosi też intensywne użytkowanie: nie odkształca się, nie pęka od nagłych zmian temperatury tak łatwo jak niektóre inne materiały, a jego powierzchnia, szczególnie w wersji emaliowanej, nie wchodzi w reakcję z kwaśnymi składnikami potraw, takimi jak pomidory czy ocet. Dzięki tej wszechstronności jeden komplet żeliwnych naczyń wystarczał na przygotowanie praktycznie całego repertuaru domowych dań, od zup i sosów po pieczenie chleba i duszenie mięsa.
Skąd bierze się dzisiejsza moda na żeliwo w domowych kuchniach? Nie tylko praktyczne, ale i estetyczne
Powrót zainteresowania żeliwnymi naczyniami wynika z kilku równoległych zjawisk, które spotykają się dziś w jednym trendzie. Coraz więcej osób odchodzi od kuchennego sprzętu traktowanego jako produkt jednorazowy, wymieniany co kilka lat, na rzecz wyposażenia, które ma służyć przez dłuższy czas i można je przekazywać kolejnym pokoleniom, a żeliwo idealnie wpisuje się w tę filozofię. Znaczenie ma też rosnąca popularność wolnego gotowania i duszenia potraw na niskiej temperaturze, techniki, w której żeliwo sprawdza się wyjątkowo dobrze dzięki swoim właściwościom termicznym. Nie bez znaczenia pozostaje również estetyka: rustykalny, surowy wygląd żeliwa doskonale komponuje się z modnym dziś nurtem aranżacji wnętrz, łączącym naturalne materiały, stonowaną kolorystykę i nawiązania do tradycyjnej, wiejskiej kuchni. Producenci odpowiedzieli na to zapotrzebowanie szeroką ofertą kolorowych, emaliowanych naczyń, które równie dobrze sprawdzają się na kuchence, co jako samodzielny element dekoracyjny wystawiony na honorowym miejscu.
Co można przygotować w żeliwnym garnku, brytfannie, kociołku i patelni? Podpowiadamy
Każde z żeliwnych naczyń ma swoje mocne strony i warto poznać je osobno, zanim zdecyduje się, które z nich najlepiej sprawdzi się w konkretnej kuchni.
- Garnek żeliwny - doskonały do gulaszy, bigosu, kremowych zup i sosów duszonych godzinami na wolnym ogniu, a także do pieczenia chleba na zakwasie pod przykryciem.
- Brytfanna żeliwna - najlepiej sprawdza się do pieczenia całych kurczaków, indyków i większych kawałków mięsa, a także do zapiekania warzyw korzeniowych, które dzięki równomiernemu ciepłu pieką się jednolicie.
- Kociołek żeliwny - idealny do potraw jednogarnkowych przygotowywanych w dużej ilości, takich jak gulasz węgierski, potrawka czy zupa serwowana prosto z naczynia na stół podczas rodzinnych spotkań.
- Patelnia żeliwna - sprawdza się przy smażeniu i grillowaniu mięsa, ryb oraz warzyw, ponieważ dobrze rozgrzana utrzymuje wysoką temperaturę przez cały proces smażenia, dając apetyczne przypieczenie.
Wybór konkretnego naczynia warto uzależnić od tego, jakie potrawy najczęściej goszczą na domowym stole, ponieważ każde z nich, mimo wspólnego materiału, ma swoje własne, wyraźne zastosowanie.
Rustykalny decor kuchni. Żeliwo i drewno jako element wystroju
Poza wartością funkcjonalną żeliwne naczynia coraz częściej traktowane są jako pełnoprawny element wystroju kuchni, eksponowany na widocznym miejscu zamiast chowany w szafce. Kolorowe, emaliowane garnki i brytfanny w odcieniach czerwieni, musztardowej żółci czy butelkowej zieleni świetnie sprawdzają się jako samodzielny akcent na otwartej półce, wprowadzając do wnętrza ciepły, domowy klimat bez konieczności dodatkowych dekoracji. Surowe, czarne kociołki i patelnie zawieszone na ścianie za pomocą prostego haka nawiązują natomiast do estetyki wiejskiej kuchni i doskonale komponują się z drewnianymi meblami oraz naturalnymi materiałami, takimi jak len czy rattan. Taki sposób ekspozycji ma dodatkowo praktyczny wymiar: naczynia używane najczęściej pozostają zawsze pod ręką, a jednocześnie stają się częścią wystroju, którą goście zauważają już od progu kuchni. Żeliwo, dzięki swojej fakturze i ciężarowi, wprowadza do wnętrza poczucie autentyczności trudne do osiągnięcia za pomocą typowych dodatków dekoracyjnych kupionych wyłącznie w tym celu.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google