Las w centrum miasta
"Pionowy las" to nowe zjawisko architektoniczne, z którego wprost słynie studio Stefano Boeriego. Powstające w tym nurcie budynki dosłownie żyją ideą głębokiej integracji z przyrodą. Jednym z najsłynniejszych przykładów takiego podejścia jest Bosco Verticale w Mediolanie - spektakularny model ekologicznego mieszkalnego wieżowca, który z jednej strony wspiera odbudowę miejskiej przyrody i różnorodności biologicznej, z drugiej - nie zajmuje przy tym wielkiej przestrzeni. Przenoszenie zieleni do centrów miast to nowy trend w urbanistyce, który przysłuży się właściwie wszystkim.
Projekt obejmuje dwie wieże mieszkalne o wysokości 110 i 76 metrów, zlokalizowane w centrum Mediolanu, w dzielnicy Porta Nuova. Wieże goszczą 800 drzew, 4 500 krzewów i 20 000 roślin ze stu różnych gatunków, rozmieszczonych zgodnie z ekspozycją fasad na słońce.
- czytamy na stronie studia.
Bosco Verticale skupia roślinność odpowiadającą około pięciu hektarom parku, ale skoncentrowaną na obszarze zaledwie 1 000 m² - czyli pięćdziesiąt razy mniejszym.
Daje to istotne korzyści w zakresie pochłaniania pyłów i dwutlenku węgla, produkcji tlenu, optymalizacji gospodarowania wodą, redukcji hałasu oraz poprawy jakości życia - dla ludzi, roślin i zwierząt.
Drzewa wysokie na 3 piętra
Obecność żywej natury w projekcie Bosco Verticale nie jest dodatkiem, dekoracją, a jego podstawą, integralną częścią architektury. Współtworzą nie tylko wygląd, ale i funkcję budynku. Wieże tworzą nachodzące na siebie szerokie, tarasowe balkony wysunięte na trzy metry, na których umieszczono gigantyczne donice z drzewami i krzewami. Kształt i rozmieszczenie tychże to bezpośredni efekt planowanego wzrostu roślin - cały budynek studio Stefano Boeri Architetti zaprojektowało tak, by zapewnić drzewom swobodną przestrzeń do wzrostu. Dzięki tej kaskadowej strukturze mogą być wysokie nawet na 3 piętra!
Także wybór gatunków roślin został dokładnie przemyślany - zwrócono uwagę przede wszystkim na ich potrzeby związane z nasłonecznieniem. Właśnie dlatego po stronie południowo-zachodniej posadzono rośliny zimozielone, a po północno-wschodniej - liściaste. Uwzględniono także ich wpływ na komfort życia mieszkańców.
Badania nad roślinnością trwały ponad dwa lata i były prowadzone z udziałem specjalistów-agronomów. Obejmowały one wybór najbardziej odpowiednich gatunków oraz analizę wilgotności i specyficznego mikroklimatu, aby korzystać z przewagi wynikającej z mnożenia bioróżnorodności, a jednocześnie unikać niepożądanych owadów, takich jak komary.
Opieką nad zielenią zajmuje się specjalistyczna, centralnie zarządzana ekipa ogrodnicza - dzięki temu niezależnie od wiedzy czy zaangażowania mieszkańców, rośliny mają zapewnioną profesjonalną pielęgnację. Spektakularnym elementem tego systemu są tzw. „Latający Ogrodnicy" - wyszkoleni arborystycy, którzy dwa razy w roku w uprzężach i kaskach wspinają się po fasadach wież, by przycinać drzewa i dbać o ich kondycję. Dodatkowe dwa cykle pielęgnacji odbywają się od strony mieszkań, po wcześniejszym uzgodnieniu z lokatorami.
System gospodarowania wodą wykorzystuje wody gruntowe i recykling szarej wody budynku. Na dachu zainstalowano panele słoneczne, które dostarczają energię potrzebną do pompowania wody na wszystkie piętra przez system nawadniania.
Elewacje Bosco Verticale nieprzypadkowo zostały wykończone ciemnym gresem - materiał ten swoją barwą przypomina korę. Tworząc naturalne tło dla roślin przywołuje skojarzenia z dziecięcym marzeniem - "domkiem" na drzewie. Kontrastowe białe elementy z kamionki, z których wykonano m.in. gzymsy balkonów czy fragmenty wokół okien, nadają bryłom rytm i przełamują ich jednolity wygląd - a jednocześnie jeszcze mocniej podkreślają obecność zieleni.
Zielona wyspa schładza całe miasto
Fasady budynków nie są tu tylko zewnętrzną powłoką. To trójwymiarowe, żywe, dynamiczne przestrzenie, które zmieniają się w czasie wraz z cyklem życia roślin, ich wzrostem i sezonowymi przemianami. W przeciwieństwie do tradycyjnych, "mineralnych" fasad ze szkła czy kamienia, Bosco Verticale filtruje światło, zamiast je odbijać, tworząc korzystny mikroklimat zarówno wewnątrz budynków, jak i wokół nich. Dzięki tej koegzystencji między naturą a architekturą drzewa zapewniają cień, a proces transpiracji (parowania wody przez liście) pomaga regulować wilgotność powietrza i obniża temperaturę powierzchni nawet o 30°C. Dzięki temu zużycie klimatyzacji może spaść, a wewnętrzna temperatura mieszkań obniża się o 2–3°C.
W skali miasta roślinność Bosco Verticale ma także realny wpływ na redukcję tzw. miejskiej wyspy ciepła – zjawiska, w którym miasta nagrzewają się mocniej niż otaczające je tereny. Jak pokazuje analiza Europejskiej Agencji Kosmicznej z 2022 roku, w Mediolanie to właśnie Bosco Verticale i sąsiedni park Biblioteca degli Alberi Milano (BAM) odgrywają kluczową rolę w chłodzeniu miasta. Wyróżniają się na tle innych terenów zielonych, dorównując efektywnością nawet dużo większym parkom, takim jak Parco Sempione.
Choć oznacza to zmniejszenie powierzchni mieszkalnej z ekspozycją na fasadę, a więc redukcję prywatnych przestrzeni o wartości komercyjnej, deweloperzy świadomie zdecydowali się na takie rozwiązanie, by zapewnić dostęp do naturalnego światła i wysoką jakość przestrzeni wspólnych, zgodnie z ideą projektu, który koncentruje się na zieleni.
Bosco Verticale oferuje zróżnicowany układ mieszkań - od 60 do 400 m² - z dużym naciskiem na elastyczność i indywidualność. Każdy lokal ma unikalny układ i charakter, dostosowany do różnych potrzeb mieszkańców. Niezależnie od metrażu, w każdym mieszkaniu znajdują się co najmniej 2 drzewa, 8 krzewów i 40 innych roślin, co zapewnia codzienny kontakt z zielenią i przekłada się na realne korzyści dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Nietypowym rozwiązaniem jest rozmieszczenie pionowej komunikacji. Zamiast centralnie - jak to zwykle bywa w wieżowcach - schody i windy umieszczono na obrzeżach budynku, co pozwoliło lepiej wykorzystać przestrzeń mieszkań i zwiększyć ich otwartość na zewnątrz.
